İDRİS KELEŞ

ÇAĞA’NIN FATİHİ ÇAKA BEY’DİR.

Yeniçağa’nın Türkler’den önceki adı Mantineion’dur. Türkler zamanında ismi Çağa olmuştur. Çaka Bey, Çağa’nın fatihi ve isim babasıdır.

Bizanslı tarihçi Anna Komnena’nın eseri “Alexiada” ve Danişmend Gazi’yi anlatan “Danişmendname”de; Çaka Bey’in Anadolu’da gerçekleştirdiği fetih hareketlerine de yer verilmiştir.

Çaka Bey, Malazgirt Savaşı’nı takip eden yıllarda Alparslan’ın Anadolu’nun fethiyle görevlendirdiği beylerden birisidir. Danişmendname’de: “Danişmend Gazi’nin silah arkadaşı Turasan'ın komutanlarından; Çavuldur Çaka, Karatona ve Huşavendi Hüseyin ile Kayseri'den İstanbul'a kadar bütün şehirleri harap edip İstanbul'a varmışlardır.” denilmektedir.

Anna Komnena’nın Alexiada isimli eserinde de; Çaka Bey’in genç ve zeki bir Türk Beyi olduğu anlatılır. Çaka Bey ordusuyla Bizans üzerine akınlar yapmış. Anadolu’nun fethi için çalışmıştır.

Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’nun büyük kısmı Türkler’in eline geçmiştir. 1077 tarihinde İznik merkezli Anadolu Selçuklu Devleti kurulmuş. Aynı dönemde Danişmendoğulları Beyliği’de Anadolu’da yerini almıştır. Yeniçağa’nın içinde bulunduğu Batı Karadeniz toprakları hala Bizans’ın elindedir. Bölgenin siyasi durumu dikkate alındığında; “Alexiada” ve “Danişmendname”de anlatılan ve Çaka Bey’in katıldığı akınlar Batı Karadeniz bölgesinden, Gerede-Yeniçağa-Bolu üzerinden, İstanbul’a doğru gerçekleştirilmiştir.

Tarihçilere göre; Kayseri’den İstanbul’a uzanan fetih yolunda Ankara, Çankırı, Kastamonu, Gerede-(Yeniçağa) taraflarına seferler yapılmış; bu toprakların fethine çalışılmıştır. Akınlardan birinde Çaka Bey ordusu ile Yeniçağa civarını fethetmiştir. Kısa sürede bölge Türkler tarafından iskân edilmiş. Fatihinin adı olması nedeniyle “Çağa” ismini almıştır.

Anna Komnena’ya göre: Çaka Bey bu akınlardan birisinde Bizans ordusu ile karşılaşmış, Kabalika Aleksandros’a esir düşmüştür. İmparator Nikephoros Botaneiates(1078-1081)'in sarayına gönderilmiş. İmparator, Çaka Bey’i çok güzel karşılamış ve sarayında ağırlamıştır. Çaka Bey’i "En soyluların birincisi” unvanı ile onurlandırmış, zengin armağanlar vermiştir.

Daha sonra Bizans tahtına çıkan Aleksios Komnenos tarafından bütün imtiyazları elinden alınan Çaka Bey İstanbul’dan gizlice ayrılmış. İzmir'i ele geçirmiş. Burada Çaka Beyliği’ni kurmuştur. İlk Türk donanması, 1081 yılında Çaka Bey tarafından oluşturulmuştur. Çaka Bey, 1095 yılında I. Kılıçarslan tarafından öldürülmüştür.

İdris KELEŞ